به گزارش آژانس خبری علمی، محققان دانشگاه کالیفرنیا ریورساید در مهمی رو به پیش، نقشی پنهان و حیاتی برای اندامک گلژی در کنترل فرآیند پیری گیاهان شناسایی کردهاند که میتواند درک ما از کهنسالی سلولی در انسان را تغییر دهد. این کشف که در مجله معتبر نیچر پلنتس منتشر شده، نشان میدهد پروتئین COG که تا کنون بیشتر در فرآیند گلیکوزيلاسیون شناخته میشد، در واقع نگهبان بقا سلول در شرایط استرس محیطی است.
پروفسور کتی دهش، بیوشیمیست مولکولی برجسته و از نویسندگان اصلی این مطالعه، این یافتن را یک معامله بزرگ برای علم بیولوژی سلولی توصیف میکند. او توضیح میدهد که اگرچه دستگاه گلژی از بیش از یک قرن پیش شناخته شده بود، اما نقش مستقیم آن در مدیریت پاسخ سلول به تاریکی طولانیمدت و جلوگیری از پیری پیشزمان تا به امروز پنهان مانده بود. تیم تحقیقاتی با طراحی آزمایشهای دقیق، نشان داد که این اندامک مانند یک ک کنترل لجستیک عمل میکند که ترافیک حبابهای مذاب را هدایت میکند تا مولکولهای حیاتی به مقصد درست برسند.
هسونگ چوی، محقق جوان و نویسنده اول مقاله، تشبیه دقیقی از عملکرد گلژی ارائه میدهد این اندامک شبیه به اداره پست سلول است که پروتئینها و لیپیدها را بستهبندی، برچسبگذاری و به مقاصد مورد نیاز ارسال میکند. پروتئین COG در این نظام نقش یک هماهنگکننده ارشد را ایفا میکند که بدون آن، سیستم توزیع درهم میریزد و سلول دچار اختلال عملکردی میشود. وقتی محققان ژن کدکننده COG را در گیاهان مدل ناکارآمد کردند، در شرایط نور طبیعی تفاوتی با گیاهان وایلدتایپ مشاهده نشد، اما در تاریکی مطلق، پیری سلولی به سرعت شگفتیانگیزی ظاهر شد.
این بخش از پژوهش حائز اهمیت است زیرا برای اولین بار رابطه مستقیم بین یک اندامک سلولی و برنامه زمانبندی پیری در پاسخ به سیگنالهای محیطی اثبات شده است. گیاهانی که از پروتئین COG محروم شده بودند، علائم کهنسالی نظیر زردی برگ، کاهش کلروفیل و افت متریسمه را تنها در سه روز دادند، در حالی که گیاهان معمولی این نشانهها را حدود روز نهم نشان میدهند. بازگرداندن عملکرد پروتئین باعث بازگشت کامل گیاهان به حالت سالم شد، گویی هرگز دچار استرس مارگینال نبودهاند.
از منظر بیولوژی تطبیقی، حفظ اندامک گلژی و مکانیسمهای گلیکوزيلاسیون وابسته به COG در تمام یوکاریوتها از خمیره تا انسان، زمینهای مطمئن برای تعمیم یافتهها فراهم میکند. محققان تأکید میکنند که درک نحوه مدیریت استرس اکسیداتیو و حفظ هومئوستاز پروتئینی توسط این نظام در گیاهان، میتواند الگوهای درمانی نوینی برای بیماریهای عصبی-کیهانی و متابولیک مرتبط با سن در انسان باز کند. شباهتهای ساختاری و کارکردی بین سلولی که بسیار عمیق هستند، این امکان را میدهند که مکانیسمهای محافظتی شناسایی شده در گیاهان، اهداف داروسازی برای درازمدت کردن عمر سالم در موجودات پیچیدهتر باشند.
تیم علمی اکنون بر روی نقشهبرداری مسیر سیگنالینگ دقیق که COG و گلژی را به ژنهای کنترلکننده پیری متصل میکند، تمرکز کردهاند. آنها با استفاده از تکنیکهای ترنسومیک تک سلولی و پروتئومیک کمی، قصد دارند نقاط تقاطع با مسیرهای شناخته شده کهنسالی انسانی نظیر، AMPK و SIRTUINS را مشخص کنند. اگر این مسیرها همپوشانی کارکردی داشته باشند، میتوان با طراحی مولکولهای کوچک تعدیلکننده فعالیت، استراتژیهای درمانی جدیدی برای بیماریهای آلزایمر، پارکینسون و دیابت تایپ ۲ تدوین کرد که ریشه در اختلال هومئوستاز گلیکوزيلاسیون و ترافیک حبابی دارند.
همکاری میان تیم بیولوژی سلولی UCR با گروههای نورولوژی و متابولیسم در مراکز پزشکی ایالت، گام بعدی برنامهریزی شده است. محققان قصد دارند با استفاده از مدلهای سلولی انسانی مشتق از سلولهای القایی، تأثیر تقویتکنندههای فعالیت COG بر حفظ هومئوستاز گلیکوزيلاسیون در نورونها و هماتوپویتها را بسنجند. این رویکرد، فاصله بین کشف بنیادی در گیاه مدل و کاربرد بالینی را به شدت کاهش میدهد.
در موازی، پسوندهای کاربردی در کشاورزی نیز در دستور کار قرار گرفته است. شناخت مکانیسم تحمل تاریکی و استرس اکسیداتیو توسط پروتئین، میتواند پایهای برای مهندسی ژنتیکی محصولات استراتژیک چون گندم، برنج و مایز فراهم کند تا در شرایط کمنوری فصلی یا سایهروی همسایهها، عملکرد فتوسنتتیک و بازده را حفظ کنند. این بعد از تحقیق، امنیت غذایی را در برابر تغییرات اقلیمی تقویت میکند.
از منظر اخلاقی و اجتماعی، تیم علمی تأکید دارد که هرگونه تداخلی در مسیرهای کهنسالی باید با احتیاط و شفافیت کامل همراه باشد. هدف نهایی، افزایش عمر با حفظ کیفیت زندگی و کاهش بار بیماریهای مزمن است، نه طول عمر بیحد. نتایج پیشرو در دو تا سه سال آینده، مسیرهای دقیقتری برای توسعه بیومارکرهای زودرس پیری سلولی و اهداف دارویی ایمن ترسیم خواهد کرد.





