هنگام فعالیت‌های فیزیکی سنگین یا در شرایط استرس، الگوی تنفس طبیعی دچار تغییر شده و سطحی می‌شود. تنفس سطحی که می‌تواند ناشی از استرس، حالت بدنی نادرست یا بی‌حرکتی باشد، در درازمدت منجر به کاهش ظرفیت ریه‌ها و عوارض جدی نظیر بیماری‌های انسدادی ریه می‌گردد. کارشناسان معتقدند تمرین تکنیک‌های تنفسی می‌تواند عمق نفس را افزایش داده و عملکرد ریه‌ها را بهبود بخشد.
تمرین تنفس کامل برای کشش ریه‌ها
در این روش، فرد باید در حالت ایستاده، از زانو‌ها مقداری خم شده و دست‌ها را در دو طرف بدنه قرار دهد. پس از یک دم معمولی، کل هوا از ریه‌ها تخلیه می‌شود و هم‌زمان کمر تا حد امکان خم می‌گردد. در مرحله بعد، در حین بلند شدن، نفس عمیقی گرفته شده، دست‌ها به سمت بالا کشیده شده و نفس برای بیست ثانیه نگه داشته می‌شود. سپس با خم کردن مجدد کمر، بازدم کامل انجام می‌پذیرد. این چرخه سه بار تکرار می‌شود تا ریه‌ها با روش دیافراگمی تقویت گردند.
تنفس دیافراگمی و مدیریت تنگی‌نفس
برای انجام تنفس دیافراگمی، در حالت نشسته یا دراز‌کشیده، دست‌ها روی شکم قرار می‌گیرند. با بینی و دهان بسته نفس گرفته شده، حرکت بالا آمدن شکم و فشار دیافراگم به اندام‌های داخلی حس می‌شود. بازدم باید با فشردن لب‌ها به آرامی و مشابه باد دادن به بادکنک صورت گیرد. تمرکز بر عمیق کردن تنفس و انقباض و انبساط شکم به مدت پنج تا ده دقیقه، بدن را به کاهش شدت تنفس و جذب اکسیژن بیش‌تر عادت می‌دهد، به‌ویژه در لحظات تنگی‌نفس. این روش مصرف انرژی کمتری را برای تنفس نیاز دارد و از آرامش بدن پشتیبانی می‌کند.
عوامل مؤث بر سلامت ریه در محیط زندگی
با افزایش سن، ظرفیت ریه‌ها به‌صورت طبیعی کاهش می‌یابد و تنفس سطحی مانع از باز شدن کامل ریه‌ها می‌شود که می‌تواند منجر به تنش عضلانی، تضعیف سیستم ایمنی و اختلال در خواب گردد. آلاینده‌های هوای داخلی نظیر خوشبوکننده‌ها، گرد و غبار و کپک نیز بر سلامت ریه تأثیر منفی دارند؛ استفاده از فیل‌تر هوا برای بهبود کیفیت هوای خانه توصیه می‌شود. سیگار کشیدن و تعرض با دود ثانویه از مهم‌ترین عوامل آسیب‌رسان به بافت ریه محسوب می‌شوند. در کنار این موارد، رژیم غذایی غنی از فیبر و آنتی‌اکسیدان‌ها نقش بسزایی در حفظ سلامت ریه‌ها و بدن ایفا می‌کند.
