سلامتی ورزشکاران برای انجام بهتر تمرینات ضروری است و ثبات سیستمهای فیزیولوژیک بدن در دورههایی که استرس فیزیکی یا فیزیولوژیک بالا باشد اهمیت زیادی دارد. این سازگاری با ترکیب و زمان مصرف غذا با پاسخهای متابولیک و فیزیولوژیک ورزشکارانی که در ماه رمضان به ورزش ادامه میدهند ارتباط مستقیمی دارد.
اثر گرسنگی بر متابولیسم انرژی در بدن
مرحله اول عادت کردن به گرسنگی، مرحله بعد از جذب نام دارد که دوره زمانی ۸ تا ۱۶ ساعت بعد از صرف غذا است. در این مرحله سوخت و ساز گلوکز ۲ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن و ممکن است غلیظت سرمی گلوکز تا حدود ۶۰ تا ۸۰ میلیگرم بر دسی لیتر کاهش یابد. با این حال گلوکز خون بیشتر از این مقدار افت نمییابد زیرا در ابتدا با مقدار کافی کربوهیدرات مصرفی، گلوکز مورد نیاز در اختیار بافتهای بدن قرار میگیرد و سپس گلوکز خون از طریق تجزیه ذخایر گلیکوژن کبد و گلوکونئوژن در محدوده طبیعی حفظ میشود تا نیاز بافتهای وابسته به گلوکز تأمین شود. علاوه بر این گلیکوژن موجود در کبد تقریبا معادل ۴۰۰ کیلوکالری است که میزان گلوکز مورد نیاز بدن را به مدت پنج تا شش ساعت تأمین میکند.
روزهداری مانع ورزش کردن نمیشود
اگر افراد به مدت یک ماه تمام فعالیتهای بدنی خود را قطع کنند، توان، شدت، قوت و استقامت قلبی عروقی آنها با مشکل روبرو شده و عضلاتشان ضعیف میشود. سپس برای برگشت دادن عضله به چرخه کار طبیعی به زمان بیشتری نیاز است. به همین علت اگر افراد اصول تغذیهای و ورزشی صحیح را مراعات کنند، میتوانند به طور منظم تمرینات خود را در ماه رمضان انجام دهند و سلامت جسمی خود را تأمین کنند.
پیشگیری از تمرینات سنگین در ماه رمضان
در این ماه برای جلوگیری از ضعف قوای جسمانی، افت سختی خون، سرگیجه، سردرد و تهوع باید از انجام تمرینات سنگین اجتناب کرد زیرا فعالیت زیاد سبب از دست رفتن نمک، آب زیاد و در نتیجه عطش زیاد و کم شدن سختی خون و ضعف شدید میشود. نوشیدن کافی آب و مایعات در وعدههای افطار و سحر باعث میشود افراد دچار کمآبی نشوند زیرا همانطور که در مقالات معتبر اصرار شده، یکی از دلایل دردهای عضلانی در ورزشکاران، افت آب بینبافتی و به هم خوردن اعتدال الکترولیتهای بدن است. علاوه بر کاهش شدت تمرینات، زمان انجام تمرین نیز باید کاهش یابد و پیشنهاد میشود حداکثر روزی ۳۰ تا ۴۵ دقیقه فعالیت با شدت کم تا متوسط انجام شود.
بهترین زمان ورزش یک تا سه ساعت بعد از افطار
مسئله مهم دیگر، انتخاب زمان مناسب برای انجام تمرینات است. پیشنهاد میشود زمانی که بیشترین مقدار انرژی را دارید برای انجام تمرینات انتخاب کنید اما به یاد داشته باشید بلافاصله بعد از خوردن غذا نباید تمرین انجام داد. افراد عادی و بیماران که شدت تمرینهایشان سبک است میتوانند تمرینات خود را صبح انجام دهند. افراد ورزشکار که تمرینات سنگینتری دارند بهتر است یک تا سه ساعت بعد از افطار تمرین کنند. در کل بهترین زمان انجام تمرینات یک تا سه ساعت بعد از افطار است و در صورتی که ناچار به فعالیت قبل از افطار بودید، باید تمرین با افطار حداقل یک تا دو ساعت فاصله داشته باشد. برای جلوگیری از افت سختی خون، سرگیجه، سردرد و تهوع که در شرایط بیغذایی بعد از تمرین به وجود میآید، انجام فعالیت با شدت سبک و متوسط الزامی است.
ورزش بعد از افطار تأمین انرژی قبل و در حین فعالیت
اکثر توصیه میشود که فعالیتهای ورزشی و به اختصاص مسابقات ورزشی به بعد از وعده افطار موکول شود زیرا در این صورت تأمین کربوهیدرات، مایعات و سایر مواد مورد نیاز قبل، حین و بعد از ورزش امکانپذیر بوده و از افت توان ورزشی پیشگیری خواهد کرد. البته رعایت شرایط و مقدار دریافت کالری و سهم درشت ماکروغذاییها همانند قندها، چربیها و پروتئینها بر اساس فاصله زمانی صرف افطار تا شروع فعالیت بدنی باید مورد توجه قرار گیرد. به طور مثال اگر افطار سبک با درصد زیادتر کربوهیدرات مصرف شود، نزدیک به ۶۰ الی ۹۰ دقیقه به بدن زمان دهید و بعد از آن فعالیت ورزشی با شدت کم تا متوسط را آغاز کنید. این زمان برای غذاهای پرکالریتر به همراه چربی و پروتئین بیشتر، نزدیک به ۲ الی ۳ ساعت است.
مزایای ورزش هوازی در زمان روزهداری
بهترین ورزش در طول ماه رمضان، پیادهروی، دوچرخهسواری و ورزشهای هوازی با شدت کم تا متوسط (۴۵ تا ۵۵ درصد حداکثر ضربان قلب) است که باعث تسریع گردش خون میشود و در نتیجه خون و اکسیژن بیشتری به مغز میرسد و شادابی و نشاط را در پی دارد. با دقت به کم بودن شدت این نوع فعالیتها، افراد و ورزشکاران کمتر دچار کمآبی و خستگی ناشی از روزهداری خواهند شد.
نتیجهگیری
بر پایه این نوشته آمده است روزهداری تنها برخی جنبههای ورزش مانند احساس خستگی را افزایش دهد اما به دلیل افت توان ورزشی، توقف ورزش در ماه رمضان توصیه نمیشود. با استفاده از برخی تغییرات رفتاری و زمانبندی مناسب میتوان در ماه رمضان به انجام تمرینات ورزشی ادامه داد.





